Is er leven na het Jeugdcultuurfonds?

Vorig jaar besloot ik mijn werkend leven een nieuwe richting te geven en weg te gaan bij het Jeugdcultuurfonds. Het fonds stond mooi, stevig op de benen en de fusie met het Jeugdsportfonds was een feit. Ik had zin om mijn vleugels uit en onbekende wegen in te slaan als zelfstandig strategisch adviseur, schrijver en verteller. Ik had een paar wensen. Ik wilde graag véél schrijven. Dat doe ik tegenwoordig vanuit mijn schrijfhuisje op het prachtige en stille Groninger Hogeland. Een perfecte combinatie met leven en werken in Amsterdam. De publicatie van mijn roman ‘Liever niet op reis’ smaakte naar méér. Ook wilde ik me graag inzetten voor méér en beter cultuuraanbod in de wijken. En ik verlangde ook wel weer erg terug naar de cultuursector, de sector waarin ik me het meeste thuis voel. Alle drie mijn wensen zijn uitgekomen. Ik kreeg de vraag van het Bijbels Museum om een audiotour te maken voor een tentoonstelling van bijbelse taferelen van Joodse kunstenaars, afkomstig uit het Joods Museum in Berlijn. De tentoonstelling ‘Rebekka, dat ben ik’ is deze maand geopend en daar te zien en te horen tot eind januari 2019. VRIJDAG, de organisatie voor cultuureducatie en amateurkunst vroeg me een plan te maken voor het werken in de wijken in mijn dierbare geboortestad Groningen. Het plan werd enthousiast ontvangen en ik mag nu ook betrokken zijn bij de implementatie. Vorige week leverde ik de Provincie Friesland een document met richtingen voor nieuw cultuurbeleid, gebaseerd op de wensen van het Friese culturele veld en met ideeën hoe de geweldige dynamiek van de Culturele Hoofdstad te behouden en voort te zetten ook na dit jaar. Drie totaal uiteenlopende klussen, die mij de mogelijkheid boden om mijn talenten te benutten en breed in te zetten en die me ook weer eens echt op mijn tenen lieten lopen, want moeilijk was het ook! Ik ben blij dat ik deze stap gezet heb en dat al deze mooie uitdagingen op mijn weg zijn gekomen. Het tweede deel van het jaar brengen me dieper de Groninger wijken in en zal ik een aantal keren als gespreksleider optreden, ook iets wat ik enorm graag doe. Er is nog ruimte voor één grote of twee kleinere adviesopdrachten. En er zal verder geschreven worden aan een nieuw...

Over de Stekjesmarkt. Stukje voor het dorpskrantje van Hornhuizen....

De bloesems in de knop, een lichte groene waas in de bomen, kwetterende vogeltjes; er gaat niets boven de lente in Hornhuizen. De zon had de hoofdrol tijdens de Stekjesmarkt van 2018. Wat was het een schitterende lenteochtend, op 21 april van dit jaar. Een ware idylle. Rondom de kerk stonden de stekjes uit de tuinen van Carla, Tally, Beert, Ger, Joop en Ali en vele anderen al bijtijds opgesteld en zaten de kinderen op dekentjes hun kleuterboekjes en speelgoed te verkopen. Vanaf de kerktoren kon je zien hoe, over alle toegangswegen naar het dorp toe, de voortrazende auto’s slechts één doel hadden: op tijd op de Stekjesmarkt te zijn. Aardbeienplantjes, akeleien, tomatenplantjes en kruiden zoals rozemarijn en echte Groninger munt; ze vlogen weg. Al om 12.00 uur was iedereen los! Binnen in de kerk was het ook een gezellige en bedrijvige boel. Er was al op vrijdagmiddag hard gewerkt door diverse vrouwen uit het dorp aan het inzamelen en uitstallen van kleding en boeken. Een grote hoeveelheid afgedankte spulletjes wisselde die dag van eigenaar. De zelfgebakken Hornhoester taarten en niet te vergeten Eriks eigengebakken kokoskoeken vonden gretig aftrek en ook de overheerlijke Groninger mosterdsoep ging er goed in. De Stekjesmarkt is eigenlijk een mooi voorbeeld van wat er bedoeld wordt met circulaire economie. Wat de één teveel of niet meer nodig heeft, kan de ander goed gebruiken. Voor kleine en fijne prijsjes verwisselen de stekjes en spulletjes van eigenaar. En de opbrengst is voor het aankomende dorpsfeest, de Hornhoester dag. Daarmee sla je twee (of misschien wel drie!) vliegen in één klap. Je hebt nieuwe voorleesboekjes voor de kleinkinderen, lekkere aardbeien uit eigen tuin en een gezellig dorpsfeest in het vooruitzicht. Ook wat betreft de kleding wordt er heel wat afgeruild. Voortaan zie je in het dorp Joke in de jurk van Aafke lopen, Aafke met dat ene rokje van Marrije, Suus weer in de broek van Joke en de vrouw van Hans met het jasje van Jo. En iedereen is blij. De pizza’s bij Wongema vormden het lekkere en sfeervolle sluitstuk van deze succesvolle jaargang van de voorjaarsklassieker. Voor de Bingo was het veel te mooi weer, maar die houdt u nog tegoed bij een volgend evenement. Met de opbrengst van de dag, viert heel Hornhuizen feest op 7 juli want dan is het weer Hornhoester dag. Zet het in de agenda en bij dezen bestellen we vast de...

Toespraak Ransdorp 4 mei 2018

‘Waar is eigenlijk de foto van die twee jongens gebleven, die bij oma in de logeerkamer hing?’ Het is al zeker 15 jaar geleden, dat ik mijn moeder deze vraag stelde. Ze wist niet over welke foto ik het had. Die foto hing in de kleine zijkamer van oma’s appartement, waarvan de deur altijd op een kier stond. Als je er langs liep, keken de twee kinderen je altijd aan. ‘Wie zijn jullie en waarom hangen jullie hier?’ Als klein meisje werd ik naar die foto toegetrokken. ‘En wie mag jij dan wel zijn,’ leken de jongens mij te vragen. De oudste keek heel serieus, wat nog werd geaccentueerd door zijn kleine ronde brilletje. De jongste had een lichtvoetiger uitstraling, met pretoogjes en een kuiltje in zijn rechterwang. Hij keek recht, lachend in de camera. Mijn moeder en tante Siny, die samen het huis van oma opruimden na haar dood, weten zich van geen foto iets te herinneren. Mijn broer herinnert zich ‘m ook niet, maar gelukkig zijn vrouw wel. Zij heeft ‘m ook gezien. Die foto van die twee jongens! Ik ben toch niet gek? Ik logeerde soms bij oma en keek dan vanuit mijn bed recht in de gezichten van deze twee. Ik was nieuwsgierig naar ze, maar ook wel een beetje jaloers. ‘Wie zijn jullie nou. Waarom hangen er in het huis van MIJN oma twee jongens die IK niet eens ken. Toch wist ik, hoe klein ik ook was, dat de meest simpele oplossing, namelijk naar oma toegaan en vragen, ‘hé oma, wie zijn dat eigenlijk?’, dat dát niet zo’n goed idee was. Het was verboden terrein. Papa vroeg ik het denk ik ook nooit. En als ik het al gevraagd had, kreeg ik vast geen direct antwoord, maar iets als ‘geen idee, geef me de telmachine maar even aan, ik moet wat werken voor de zaak.’ Die jongens lieten mij niet los en bij elk bezoekje aan oma glipte ik even de logeerkamer in. Op een dag deed ik het toch. Zo achteloos mogelijk, terwijl oma de thee stond in te schenken. ‘Wie zijn dat eigenlijk op die foto in de logeerkamer?’ Ik stond half achter haar, zodat ik haar gezicht niet kon zien. Ze mummelde zachtjes, met haar licht Drentse accent ‘dat zijn de jongens’. Daar liet ze het bij. Ze liet mij staan met mijn brandend verlangen om iets te weten te komen over het raadsel dat zich daar bevond, in die logeerkamer. Je vindt een veertje in het gras en je vraagt je af van welke vogel ‘t geweest is. Het Joodse huis waarin ik opgroeide, in naoorlogs Groningen lag vol met van die veertjes. Ze hadden de vorm van woorden, van namen, van foto’s of kleine objecten zoals een enkele oorbel of een zilveren theelepeltje. Er stonden denkbeeldige bordjes bij met daarop ‘niet aanraken’ of ‘niet over praten’ , ‘geen vragen over stellen.’ Als een museum dat geen museum wilde zijn. Naarmate ik ouder werd, werd het vuur in mij heviger. Ik moest en zou weten wie dat allemaal waren. Niet alleen ‘de jongens’, maar ook die andere jongens, meisjes, vrouwen, mannen, van wie ik soms foto’s tegenkwam, onder in een la of in een oude schoenendoos. Ik was altijd aan het snuffelen, zoeken, spieden en neuzen. Ik klom in kasten en geen laatje of doos bleef voor mij gesloten. Ik vond foto’s waarop ik soms mezelf herkende in vreemd zwart/wit met gekke ouderwetse kleren aan en een witte strik...

‘One of us’ is ook onder ons. Een documentaire, een boek en een gesprek...

https://www.netflix.com/nl/title/80118101 Op een herfstachtige sjabbat-middag kijken we samen, Dina-Perla en ik, naar de Netflix documentaire One of us over drie jonge mensen, die hun weg zoeken uit de zeer religieuze Chassidische gemeenschap in New York, waar ze in opgroeiden. Dina-Perla is een jonge, Joodse vrouw die ik via facebook heb leren kennen. Ze is slim, elegant en ze is dapper. Een onverschrokken durfal als je het mij vraagt. We kijken samen naar de documentaire om daarna door te praten over haar eerste boek. De film One of us volgt de jongens Luzer en Ari en de jonge moeder van zeven kinderen Ettie. Luzer woont in een camper op een parkeerterrein in Los Angeles en probeert een bestaan als acteur op te bouwen. De tiener Ari worstelt met de gevolgen van seksueel misbruik. We volgen de moeder Ettie die er alles aan doet om de voogdij over haar kinderen te behouden, nadat ze uit een huwelijk vol mishandeling is weggevlucht. We zijn er getuige van hoe groot de macht van de religieuze gemeenschap is. De heren kennen de wet, inclusief alle mazen en hebben voldoende financiën beschikbaar om dure advocaten op de zaak te zetten. Ettie moet haar kinderen vertellen dat ze terug moeten naar hun vader. We zien hoe ze haar kinderen eens per twee weken even mag knuffelen en ik huil dikke tranen als ik de oudste dochter zie, die haar moeder zo mist en omdat ik besef welke toekomst haar te wachten staat. ‘Dat stond mij ook te wachten.’ Dina-Perla huilt niet. Ze groeide op in evenzeer religieuze als disfunctionele Amsterdamse familie. Haar moeder is gehandicapt, ze is polio-patiënte en heeft last van psychiatrische problemen. Ze heeft twee oudere halfbroers, die niet bij hun moeder wonen maar zo nu en dan langskomen. ‘Het waren voornamelijk mijn moeder en ik in een geïsoleerde wereld. Mijn moeder had op een gegeven moment het idee opgevat dat mijn vader ons bespioneerde, dus had ze voor alle ramen op maat gemaakte zware, grijze luxaflex laten maken. Onze ramen zaten altijd dicht.’ Haar moeder deed alles samen met haar dochter. ‘Ik ondersteunde haar letterlijk, als een soort levende rollator. Ik was letterlijk twee jaar oud, toen ik boodschappen tassen vol over de Wouwermanstraat naar huis sleepte. Soms werd ik even geholpen door iemand, maar ik mocht van mijn moeder niet met anderen praten. Later keken mensen van mij weg. Ze moeten mijn geschreeuw gehoord hebben, in de hele straat, maar niemand deed echt iets. Ik werd mishandeld.’ Ik hap naar adem… Haar verhaal lijkt zo op dat van de mensen uit de documentaire. ‘Je bent er stil van’, lacht Dina-Perla. Het wonderlijke is, dat ze het vertelt alsof het niet over haarzelf gaat. Ze beschrijft het zelf als een vorm van dissociatie, die tegelijkertijd ook haar redding is geweest. Doordat ze in staat was om vanaf dat ze heel erg klein was, met een soort helicopterview haar eigen leven te beschouwen, is het haar gelukt om zichzelf bij haar nekvel te pakken en uit het moeras omhoog te trekken. Ze ging naar school en later studeren. Ze trouwde met Max en heeft een goed en waardevol leven. Onlangs heeft ze heeft zich teruggetrokken en heeft haar hele jeugd herbeleefd om in staat te zijn, het allemaal op te schrijven. Ze beschrijft het in haar eerste boek Exodus uit de vuurtoren. Het gaat onder andere over de gesloten Chassidische Joodse gemeenschap in Amsterdam en de orthodoxe basisschool het Cheider die ze bezocht. ‘Alles...

Geluksvogels

Het is mistig en regenachtig. Het lijkt wel herfst op zaterdagochtend de eerste juli. We verzamelen met wat dorpsgenoten voor Wongema om te gaan kijken naar een demonstratie bij een valkenier in Kruisweg. Het is ‘Hornhoesterdag’ en dat biedt ons, nieuwe part-time inwoners van het dorp, een mooie gelegenheid om dorpsgenoten te leren kennen. En zij ons. We zochten een plek waar het stil is en waar je je kunt afzonderen, zonder dat het al te eenzaam is. Ver van de stad en het liefst in Groningen, de provincie waar ik vandaan kom. Die plek vonden wij in Hornhuizen. Nu gaan we kijken naar roofvogels, die ten dienste van de mens staan. We zijn benieuwd. De valkenier heet Brendan en wacht ons op met twee fretjes op de arm. Schattige beestjes met venijnige tandjes die de konijnen uit hun holen jagen zodat de buizerd van Brendan zijn werk kan doen. De natuur is meedogenloos. Brendan leidt ons langs de gekooide valk uit Rotterdam die niet kan vliegen omdat hij geen vleugelpennen heeft. Hij kocht ‘m uit medelijden. ‘Dat moet je dus nooit doen,’ geeft hij ons mee, voor het geval we ooit eens zoiets zouden overwegen. Daarna komen we bij de oehoe met de oranje ogen die vliegt in de schemering, dan langs twee arenden en tot slot bij zijn favoriete vogel Sky. Het is een woestijnbuizerd, waarzonder hij het leven als valkenier niet meer zou zien zitten, zo verknocht is hij aan haar. Sky laat ons haar schitterende en razendsnelle duikvlucht zien en gaat dan in een hoge boom tussen de takken verscholen zitten wachten tot we weer weggaan. We bekijken nog wat kleine uiltjes in een hok. De kinderen krijgen elk een veer en de demonstratie is afgelopen. We fietsen terug naar ons dorp. ’s Avonds bij Wongema genieten we van de kookkunsten van de dorpsgenoten. De heerlijke soep van Kasia, de fantastische hamburgers van Henk en het lekkere toetje van Kirsten. En dat alles onder het toeziend oog van, en in goede banen geleid door Erik, de lieve gastheer, die ons van gratis wijn en fris voorziet. We leren heel wat nieuwe mensen kennen en lopen tevreden naar huis. We voelen ons geluksvogels dat we in Hornhuizen zijn beland, waar we bij toeval neerstreken. Een warm en gastvrij dorp. Waar vind je...